Podział PIS stał się faktem.
Teza o rozpadzie przedwczesna
Podział PIS stał się faktem: w piątek, 24 lipca 2026 roku, prezes partii Jarosław Kaczyński oficjalnie ogłosił, że około 30–40 posłów (frakcja skupiona wokół Mateusza Morawieckiego) nie podpisała deklaracji przynależności i tym samym postawiło się poza ugrupowaniem. Bezpośrednią przyczyną rozpadu było odrzucenie partyjnego żądania dotyczącego likwidacji lub zamrożenia stowarzyszenia „Rozwój Plus”, którego liderem jest były premier.
Komitet Polityczny PiS ma zebrać się w przyszłym tygodniu (we wtorek), aby formalnie przyjąć do wiadomości i zatwierdzić rezygnacje oraz wykluczenia posłów ze struktur partii. Podział PIS kończy etap walki wewnętrznej pomiędzy tzw. „harcerzami” (Morawieckiego) a „maślarzami”.
Ilu szabel i jakie poparcie ma Morawiecki?
Zgodnie z tym, co mówi Mateusz Morawiecki, ma on po swojej stronie ok. 40 polityków, z czego 39 to posłowie Prawa i Sprawiedliwości, jeden senator i trzech europosłów (na razie krążą nieoficjalne listy). Ponadto do ugrupowania Morawieckiego dołączy Marek Jakubiak (obecnie niezależny). Dla PiS ubytek 39 osób oznacza utratę miana największego klubu w Sejmie, teraz będzie nim klub Koalicji Obywatelskiej oraz wiąże się z utratą gabinetów, części funkcji w komisjach sejmowych itd. Morawiecki z 40 posłami będzie miał za to trzeci co do wielkości klub w Sejmie po KO i PiS. Ile ostatnie szabel będzie miał Morawiecki przekonamy się w przyszłym tygodniu, gdy ukonstytuuje się nowy klub parlamentarny.
Na jakie poparcie może liczyć Morawiecki? Sondaże nie są spójne.
Według badań przedstawionych władzom Prawa i Sprawiedliwości hipotetyczna partia Morawieckiego – Rozwój Plus – zyskiwała zaledwie 2,8 proc. poparcia. Jednocześnie ocenia się, że PiS traciłoby na rzecz tego ugrupowania tylko 0,7 pkt proc. To relatywnie niewielka strata. Instytut Badań Pollster dla „Super Expressu” przyznawał 2,3 proc. poparcia (przy spadku poparcia dla PIS o 1,6%). Badanie United Surveys by IBRiS przygotowane dla Wirtualnej Polski dawało aż 6,9 proc. poparcia dla Rozwoju Plus, natomiast wyniki Opinia24 dla Faktów TVN i TVN24 pokazywały 6,2 proc.
Nie pierwszy to rozłam
Nie pierwszy to rozłam w Prawie i Sprawiedliwości. W 2007 roku Marek Jurek z 5 innymi posłami odeszło tworząc Prawicę Rzeczypospolitej. W 2007/2008 dwóch wiceprezesów wystąpiło tworząc Polska XXI (w 2010 roku przekształconą w Polskę Plus). W 2010/11 roku doszło do odejścia kolejnej grupy i utworzenia Polska Jest Najważniejsza. W 2011 roku wykluczeni posłowie ze Zbigniewem Ziobrą tworzą Solidarna Polska (później przemianowana na Suwerenną Polskę). Żadna z tych inicjatyw nie odniosła sukcesu i po latach albo wracali do PISu, albo działacze odnajdowali się w Platformie Obywatelskiej. Obecny rozłam jest jednak najliczniejszy w dziejach tej partii i następuje na rok przed wyborami.
Jakie scenariusze?
Nie wiemy jak ułożą się stosunki między nowym ugrupowaniem a PISem, ile wyborców z tej partii będzie popierało ugrupowanie Morawieckiego, czy powstanie nowy sojusz centrowy (np. z PSLem, choć stronnictwo obecnie wyklucza taką ewentualność), i czy nie dojdzie do połączenia sił ugrupowania Morawieckiego na wspólnej liście wyborczej z PISem (w 2015 roku Solidarna Polska startowała razem z Prawem i Sprawiedliwością).
A zatem powtarzane w mediach przez polityków koalicji rządzącej i niektórych komentatorów tezy o rozpadzie PIS są co najmniej przedwczesne.
