W PAIH SA źle działo się od dawna, o czym świadczyły opinie na Gowork.pl. Na początku tego roku przekroczony został punkt krytyczny i wystarczyła iskra, by coś w tej instytucji uległo zmianie. Tą iskrą stał się artykuł naszego portalu dot. powołania wiceprezesa zarządu PAIH SA do rady nadzorczej Elewarru (bez zgody rady nadzorczej PAIH SA). Jak dowiedzieliśmy się owszem wystąpienie o zgodę nastąpiło ex post (gdy sprawa została nagłośniona). Rada Nadzorcza PAIH SA co prawda ukarała 1-miesięcznym wynagrodzeniem za brak zgody, ale nie podjęła jeszcze oczekiwanych przez pracowników decyzji. Z kolei pani wiceprezes zrezygnowała z rady nadzorczej Elewarru.
Mogłoby się wydawać, iż sprawa na tym się zakończy. Ale atmosfera zastraszania i strachu ustąpiła, a napływają kolejne doniesienia sygnalistów. Jak dowiedzieliśmy się do rady nadzorczej PAIH SA, sieci obywatelskiej WATCHDOG, Ministerstwa Rozwoju i Technologii, Państwowej Inspekcji Pracy, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a także do wiadomości innych organizacji i osób, dotarło zawiadomienie od Sygnalistów RP – Skandaliczne łamanie praw obywatelskich i pracowników oraz prośba o wyjaśnienie standardów ochrony pracowników w PAIH w świetle publikacji medialnych.
Jeżeli organ nadzoru (MRiT) sądzi, że wystarczy przeczekać i sprawa się zakończy, to grubo się myli. Do naszej redakcji (i nie tylko naszej) napływają kolejne informacje o nieprawidłowościach, które obciążają członków zarządu. Poniżej treść tego zawiadomienia (pisownia oryginalna):
Skandaliczne łamanie praw obywatelskich i pracowników oraz prośba o wyjaśnienie standardów ochrony pracowników w PAIH w świetle publikacji medialnych.
Szanowni Państwo,
w związku z publikacjami medialnymi dotyczącymi sytuacji pracowników w Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu (PAIH), w szczególności materiałami opublikowanymi przez portal Życie Stolicy, zwracamy się z uprzejmą prośbą o odniesienie się do przedstawianych w przestrzeni publicznej informacji oraz o wyjaśnienie standardów ochrony pracowników obowiązujących w tej instytucji.
Publikacje medialne zawierają tezy dotyczące m.in.:
- sposobu traktowania pracowników w sytuacjach konfliktowych lub kryzysowych,
- presji wywieranej na pracowników w związku z prywatną komunikacją lub publikacjami medialnymi,
- zgłoszeń sygnalistów dotyczących funkcjonowania instytucji,
- klimatu organizacyjnego oraz procedur reagowania na potencjalne nieprawidłowości.
Z uwagi na charakter PAIH jako instytucji publicznej nadzorowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, sprawa ta ma znaczenie wykraczające poza indywidualny spór pracowniczy. Dotyczy bowiem standardów zarządzania, bezpieczeństwa pracy oraz ochrony godności pracowników w podmiocie realizującym zadania publiczne. W instytucjach publicznych szczególnie istotne jest zapewnienie transparentności działania oraz przestrzegania standardów wynikających z przepisów prawa pracy, w szczególności art. 207 oraz art. 11¹ Kodeksu pracy, a także konstytucyjnej zasady poszanowania godności człowieka.
Powtarzalność tych wątków w kolejnych publikacjach uzasadnia potrzebę przeprowadzenia rzetelnej analizy i ewentualnej kontroli przez właściwe organy nadzorcze. Wskazujemy, że mogło dojść do rażących naruszeń i (w zależności od ustaleń faktycznych ) mogą one podlegać ocenie w kontekście:
- narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 §1 Kodeksu karnego),
- niedopełnienia obowiązków przez osoby pełniące funkcje kierownicze (art. 231 Kodeksu karnego – w przypadku działania w ramach instytucji publicznej),
- odpowiedzialności cywilnej za naruszenie dóbr osobistych (art. 23–24 Kodeksu cywilnego).
- rażące naruszenie art. 207 Kodeksu pracy (obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy),
- naruszenie art. 11¹ Kodeksu pracy (poszanowanie godności pracownika),
- możliwe naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP),
- możliwe naruszenie prawa do ochrony zdrowia (art. 68 Konstytucji RP),
- potencjalne zaniechanie działań w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia,
- wątpliwą skuteczność doręczenia oświadczenia woli,
- poważne uchybienie standardom etycznym instytucji publicznej.
Zestawienie poniższych materiałów wskazuje, że w przestrzeni publicznej pojawił się szereg publikacji dotyczących skandalicznych praktyk i aspektów funkcjonowania PAIH. Poniżej przedstawiamy chronologię publikacji medialnych wskazujących na powyższe naruszenia:
I. Szczegółowa rekonstrukcja zdarzenia
- W dniu 27 lutego br. osoby z działu kadr (BZL) przybyły do biura przy ul. Bagatela w celu wręczenia pracownikowi dokumentów dotyczących rozwiązania umowy o pracę.
- Pracownik udał się do toalety.
- W trakcie przebywania w pomieszczeniu sanitarnym doszło – według relacji – do silnego ataku paniki, duszności i utraty przytomności.
- Po kilkunastu minutach rozpoczęło się intensywne dobijanie się do drzwi toalety. (NAPAŚĆ na pracownika w toalecie w trakcie sytuacji intymnej)
- Słyszane były krzyki nakazujące otwarcie drzwi oraz zapowiedzi wezwania policji i straży. (Zastraszanie pracownika, który był w stanie ataku paniki).
- Nie podjęto spokojnej próby ustalenia stanu zdrowia.
- Nie wezwano zespołu ratownictwa medycznego.
- Widoczne były ślady prób otwarcia drzwi.
- Drzwi zostały otwarte od środka przez pracownika po odzyskaniu przytomności.
- Na miejscu znajdowali się pracownicy Biura Bezpieczeństwa (BB); pracowników kadr już nie było.
- Pierwszej pomocy przedmedycznej udzielili pracownicy BB oraz Zagranicznego Biura Handlowego Ukraina.
- Zespół ratownictwa medycznego został wezwany przez pracownika jak tylko się ocknął o czym nie wiedział nikt poza nim samym.
- W trakcie zdarzenia dyrektor Maciej Srebro skierował polecenie służbowe poprzez Microsoft Teams aby pracownik odbył rozmowę z BZL.
- W międzyczasie dział kadr wysłał e-mail informujący o „skutecznym doręczeniu wypowiedzenia” choć pracownik nieprzytomny w tislecie nigdy go nie otrzymał.
- Dokument kadrowy został pozostawiony na biurku w pokoju otwartym na oścież – bez osobistego wręczenia i bez zachowania poufności.
II. Elementy szczególnie bulwersujące
- Brak wezwania karetki w sytuacji braku kontaktu z pracownikiem.
- Zastosowanie presji i krzyków w miejscu szczególnie intymnym (toaleta).
- Równoległe prowadzenie czynności kadrowych w trakcie potencjalnego zagrożenia zdrowia.
- Uznanie doręczenia za skuteczne mimo braku realnej możliwości zapoznania się z dokumentem.
- Pozostawienie dokumentacji kadrowej w otwartym pomieszczeniu.
Powstaje pytanie, czy w instytucji publicznej priorytetem jest ochrona życia i zdrowia pracownika, czy realizacja procedury kadrowej za wszelką cenę.Zdarzenie ma charakter bulwersujący z uwagi na:
- brak priorytetowego traktowania zdrowia pracownika,
- stosowanie presji i krzyków w miejscu szczególnie intymnym,
- potencjalne naruszenie prywatności i godności osobistej,
- możliwe zastraszanie poprzez groźby wezwania policji,
- wątpliwą skuteczność doręczenia oświadczenia w sytuacji utraty przytomności,
- brak zachowania poufności dokumentacji kadrowej
- Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy oraz poszanowania godności pracownika.
III. Odpowiedzialność kierownicza
Zdarzenie wymaga jednoznacznej oceny odpowiedzialności osób, które:
- podejmowały decyzje operacyjne,
- koordynowały interwencję,
- zatwierdziły uznanie doręczenia za skuteczne,
- nie zarządziły natychmiastowego wezwania pomocy medycznej.
W szczególności oceny wymaga rola kadry kierowniczej, w tym dyrektora wydającego polecenie służbowe w trakcie trwania kryzysu zdrowotnego.
Pytania wymagające wyjaśnienia:
- Dlaczego nie wezwano zespołu ratownictwa medycznego natychmiast po braku kontaktu z pracownikiem?
- Kto podjął decyzję o sposobie interwencji przed drzwiami toalety?
- Czy istnieje pisemna procedura postępowania w takiej sytuacji?
- Czy sporządzono notatkę służbową z przebiegu zdarzenia?
- Czy zabezpieczono monitoring i logi komunikacji?
- Na jakiej podstawie uznano wypowiedzenie za skutecznie doręczone?
- Czy przeprowadzono wewnętrzną analizę BHP po zdarzeniu?
IV. Wnioski
Jako Sygnaliści wnosimy zatem o:
- Natychmiastowe wszczęcie postępowania nadzorczego przez Radę Nadzorczą PAIH i MRiT.
- Przeprowadzenie kontroli przez Państwową Inspekcję Pracy interwencję Rzecznika Praw Obywatelskich.
- Zabezpieczenie monitoringu, logów komunikacji i dokumentacji.
- Powołanie niezależnego zespołu wyjaśniającego.
- Czasowe odsunięcie od obowiązków osób bezpośrednio odpowiedzialnych do czasu wyjaśnienia sprawy.
- Rozważenie odwołania osób, których działania zostaną uznane za sprzeczne z prawem lub zasadami etyki.
W tym kontekście uprzejmie prosimy równocześnie o wyjaśnienie:
- Jakie procedury obowiązują w PAIH w zakresie reagowania na sytuacje kryzysowe dotyczące zdrowia pracowników.
- Jak funkcjonuje system przeciwdziałania mobbingowi oraz ochrony pracowników przed działaniami odwetowymi.
- W jaki sposób rozpatrywane są zgłoszenia sygnalistów w strukturach agencji.
- Czy w związku z publikacjami medialnymi przeprowadzono lub planuje się przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego bądź audytu wewnętrznego.
