Dlaczego KHBC (spółka zależna od Krajowej Grupy Spożywczej) rezygnuje z podjęcia działań zmierzających do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od b. prezesa zarządu SK Walewice skazanego, prawomocnym wyrokiem sądowym za działania na szkodę interesów finansowych Spółki oraz uszczuplenie należności publicznoprawnych?
Wezwanie do podjęcia działań odszkodowawczych
19 marca br. sygnalista Marek Czarnecki wystąpił do zarządu KHBC (p.o. prezesa Czesława Sawosza) z kopią dla sekretariatu KGS oraz Departamentu Nadzoru Właścicielskiego II Ministerstw Aktywów Państwowych z wezwaniem do podjęcia działań odszkodowawczych wobec byłego Prezesa Zarządu Stadniny Koni Walewice Sp. z o.o. Henryka W. cyt.
działając w interesie Spółki, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 18 lutego 2016 r., utrzymującym w mocy skazanie byłego Prezesa Zarządu SK Walewice – pana Henryka W. (PSL, dane zanonimizowane przez redakcję) – za działania na szkodę interesów finansowych Spółki oraz uszczuplenie należności publicznoprawnych (co skutkowało powstaniem szkody w majątku Spółki w wysokości 1 390 809 zł), niniejszym wzywam do niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec ww. osoby.
Sprawa swego czasu była dość głośna, rozpisywały się media m.in. Nowy Łowiczanin
Jak wskazywał w wystąpieniu pan Marek:
wyrok karny przesądza o winie oraz bezprawności działania, roszczenie nie uległo przedawnieniu – zastosowanie ma 20-letni termin przedawnienia (art. 442 § 2 k.c.), liczony od okresu 2006–2009, zaniechanie dochodzenia roszczeń stanowi naruszenie obowiązków zarządczych określonych w art. 293 k.s.h.
Proszę potraktować rozliczenie przedmiotowej sprawy jako wstęp do rozliczenia całej „łowickiej grupy interesów” w Stadninie.
Ustalenia KHBC
27 kwietnia KHBC ustosunkowała się do wezwania.
Informuję, że Spółka KHBC dołożyła wszelkich starań, by rzetelnie odnieść się do Pana informacji na temat podjęcia działań odszkodowawczych wobec byłego Prezesa Zarządu SK Walewice Pana Henryka W. Przeprowadziliśmy dokładne postępowanie wyjaśniające. Sytuacja opisana przez Pana działa się w latach 2005-2009 w Stadninie Koni Walewice. Spółka KHBC wchłonęła/przejęła SK Walewice we wrześniu 2019 r. (Prezesem był Grzegorz Fiałkowski).
Kontrola Urzędu Skarbowego i Izby celnej wykazały, że Stadnina Koni Walewice zmieniła przeznaczenie oleju opałowego, który był używany jako olej napędowy (m.in. do tankowania ciągników). Na podstawie decyzji Urzędu kontroli Skarbowej i Naczelnika Urzędu Celnego nakładające na Stadninę Koni Walewice zaległości podatkowe w podatku akcyzowym zostały zapłacone.
Były Prezes Zarządu Stadniny Koni Walewice Sp. z o.o. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 18.02.2016 r., za czyn polegający na wykorzystaniu oleju opałowego niezgodnie z jego przeznaczeniem, skutkujący uszczupleniem podatku akcyzowego.
Równocześnie KHBC zaprzeczyło by pan W. był lub jest zatrudniony na umowie o pracę lub na zlecenie, a także by pełnił funkcję doradczą przy dyrektorze oddziału KHBC SK Walewice Krzysztofie Figacie.
Zdaniem KHBC nastąpiło przedawnienie
Na podstawie zgromadzonych materiałów – Radca Prawny … wydał opinię prawną …, z której wynika, że:
W niniejszej sprawie istnieją co do zasady przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej byłego Prezesa Zarządu wobec spółki. Wyrok karny oraz decyzje podatkowe stanowią istotny materiał dowodowy potwierdzający bezprawność działania oraz powstanie szkody. Brak jest jednak podstaw do zastosowania 20-letniego terminu przedawnienia, gdyż szkoda spółki nie wynika bezpośrednio z przestępstwa. Do roszczenia znajduje zastosowanie trzyletni termin przedawnienia, który należy uznać za upływający. Nie zachodzą również przesłanki do skutecznego podważenia zarzutu przedawnienia na podstawie art. 5 k.c., gdyż brak jest wyjątkowych okoliczności uzasadniających uznanie tego zarzutu za nadużycie prawa. W konsekwencji dochodzenie roszczeń na drodze sądowej należy ocenić jako obarczone bardzo wysokim ryzykiem oddalenia powództwa.
Od wyroku skazującego Henryka W. upłynęło 10 lat. Odpowiedź podpisał p.o. prezesa zarządu Czesław Sawosz (PSL) i Kierownik ds. administracyjno-organizacyjnych.
Marek Czarnecki ww. argumentów nie uznał i w piśmie z dnia 7 maja br. zauważył:
Po wnikliwej analizie przedstawionej argumentacji, zmuszony jestem wyrazić stanowczy sprzeciw wobec konkluzji dotyczących rzekomego przedawnienia roszczeń wobec Pana Henryka W. Przyjęta w opinii interpretacja pomija kluczowe aspekty odpowiedzialności członków zarządu oraz specyfikę szkody wyrządzonej Spółce. W mojej ocenie, oparcie decyzji o zaniechaniu dochodzenia roszczeń wyłącznie na wspomnianej opinii naraża obecny Zarząd KHBC na zarzut niedopełnienia obowiązków i działania na szkodę Spółki poprzez dopuszczenie do przedawnienia należności, które w świetle prawa karnego i cywilnego są nadal egzekwowalne.
ZARZUT I: Kardynalny błąd w doborze reżimu przedawnienia (pominięcie art. 297 k.s.h.)
Opinia wykazuje rażącą niekonsekwencję metodologiczną. Jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności byłego Prezesa autor wskazuje art. 293 § 1 k.s.h. (odpowiedzialność organizacyjna/korporacyjna). Jednakże przechodząc do kwestii przedawnienia, autor całkowicie ignoruje przepisy kodeksu spółek handlowych i bezpodstawnie aplikuje art. 442¹ k.c., który dotyczy wyłącznie odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych.
Dla roszczeń opartych na art. 293 k.s.h. ustawodawca przewidział odrębny, szczególny przepis o przedawnieniu – art. 297 k.s.h. Nie można wywodzić odpowiedzialności z k.s.h. i jednocześnie stosować terminów przedawnienia z k.c. dla reżimu deliktowego bez uprzedniego skonstruowania zbiegu roszczeń. To błąd strukturalny, który czyni cały wywód dotyczący przedawnienia bezprzedmiotowym dla tak sformułowanej podstawy roszczenia. 4
ZARZUT II: Zaniechanie konstrukcji zbiegu roszczeń (art. 414 k.c.)
Aby móc w ogóle rozważać zastosowanie wydłużonego, 20-letniego terminu przedawnienia z art. 442¹ § 2 k.c. (szkoda wynikła z przestępstwa), powództwo musiałoby zostać oparte na przepisach o czynach niedozwolonych, tj. na art. 415 k.c. Autor opinii w ogóle nie przywołuje tego przepisu i nie buduje argumentacji prawniczej opartej na tzw. zbiegu roszczeń kontraktowych/korporacyjnych z deliktowymi (art. 414 k.c.). Aplikowanie przepisów o przedawnieniu z reżimu deliktowego wprost do naruszenia obowiązków korporacyjnych jest poważnym błędem logicznym.
ZARZUT III: Błędne zdefiniowanie szkody w świetle zasady conditio sine qua non (art. 361 § 2 k.c.)
Opinia przyjmuje – w sposób skrajnie nieprofesjonalny i niebezpieczny dla klienta – że szkodą Spółki jest cała kwota wpłacona do urzędu (ok. 2,3 mln zł). Zgodnie z teorią różnicy w prawie cywilnym, niecała ta kwota stanowi uszczerbek majątkowy, za który odpowiada sprawca.
• Kwota główna podatku akcyzowego NIE JEST szkodą. Spółka prowadząc działalność i tak musiałaby ten podatek uiścić (albo kupując paliwo z zapłaconą akcyzą, albo odprowadzając ją samodzielnie). Zapłata należności głównej to jedynie wykonanie zaległego obowiązku publicznoprawnego, a nie majątkowy skutek przestępstwa.
• Właściwa szkoda to wyłącznie odsetki za zwłokę, ewentualne kary karnoskarbowe nałożone na spółkę i opłata prolongacyjna.
Rekomendowanie spółce pozwania byłego Prezesa o zwrot należności głównej podatku (co sugeruje opinia) naraziłoby spółkę na niemal pewne oddalenie powództwa w tej części i poniesienie gigantycznych kosztów zastępstwa procesowego strony przeciwnej.
ZARZUT IV: Oparcie wywodu na anachronicznej i zawężającej linii orzeczniczej („bezpośredniość szkody”)
Wywód autora odrzucający zastosowanie 20-letniego terminu przedawnienia jest oparty na wyselekcjonowanym, starym orzecznictwie (orzeczenia z 2003 i 2009 roku). Autor ignoruje przełomowe zmiany w judykaturze Sądu Najwyższego (m.in. uchwała 7 sędziów SN z dnia 29 października 2013 r., III CZP 50/13), w których Sąd Najwyższy zdecydowanie odszedł od wąskiego interpretowania „bezpośredniości” poszkodowanego z przestępstwa. Obecnie przyjmuje się, że jeżeli szkoda jest normalnym następstwem przestępstwa w rozumieniu adekwatnego związku przyczynowego (art. 361 § 1 k.c.), wydłużony termin przedawnienia może mieć zastosowanie. Zamknięcie klientowi drogi argumentacyjnej na podstawie nieaktualnych poglądów doktryny jest błędem merytorycznym.
ZARZUT V: Niestaranne ustalenie momentu wymagalności roszczenia i początku biegu przedawnienia
Opinia kwituje początek biegu 3-letniego przedawnienia bardzo ogólnikowym stwierdzeniem, że należy go wiązać „najpóźniej z okresem prowadzenia postępowań”. Jest to sformułowanie niedopuszczalne w precyzyjnej opinii prawnej.
W sprawach, w których szkoda powstaje m.in. w wyniku spłaty układu ratalnego, kluczowe jest ustalenie, kiedy dokładnie powstawał uszczerbek majątkowy i kiedy organy spółki dowiadywały się o jego ostatecznej wysokości. Jeżeli spółka płaciła raty (w tym odsetki i opłaty prolongacyjne) przez wiele lat po wyroku z 2016 roku, to bieg terminu przedawnienia dla poszczególnych kwot (rat stanowiących właściwą szkodę) mógł rozpoczynać się sukcesywnie w momentach ich faktycznej zapłaty. Opinia całkowicie spłyca ten problem, z góry uznając całość za przedawnioną.
ZARZUT VI: Rażący konflikt interesów, brak niezależności autora oraz ekspozycja spółki na ryzyko wizerunkowe
Dokument ten jest całkowicie zdyskwalifikowany jako niezależna podstawa decyzyjna dla Zarządu z uwagi na fundamentalny brak obiektywizmu autora oraz powiązania stawiające go w jawnym konflikcie interesów.
• Polityczny konflikt interesów:
Sporządzenie opinii prawnej, która przesądza o braku odpowiedzialności finansowej byłego prezesa powiązanego z PSL, na zlecenie obecnego prezesa – czynnego polityka tej partii – przez radcę prawnego będącego jednocześnie jej aktywnym działaczem, stanowi modelowy przykład konfliktu interesów. Wskazuje to na wysokie prawdopodobieństwo, że opinia nie miała na celu obiektywnej oceny stanu prawnego, lecz stanowiła polityczną „przysługę” (tzw. ochronę własnego środowiska). Tłumaczy to również zdiagnozowane wcześniej, rażące błędy merytoryczne (m.in. zignorowanie art. 297 k.s.h. i mechanizmu zbiegu roszczeń), które zostały w opinii użyte instrumentalnie, by z góry udowodnić tezę o rzekomym przedawnieniu i zniechęcić Spółkę do pozwu.
• Deficyt autorytetu i ryzyko wizerunkowe:
Opieranie kluczowych decyzji finansowych Spółki na dokumencie sporządzonym przez osobę, której kariera budzi poważne kontrowersje medialne, stanowi skrajne naruszenie zasad ostrożności menedżerskiej. Jak wynika z przekazanych doniesień prasowych, autor opinii jest osobą uwikłaną w aferę dotyczącą politycznego upartyjniania państwowych spółek (Totalizator Sportowy), a w przeszłości ciążyły na nim zarzuty o posiadanie i udział w obrocie narkotyków (marihuany).
Nawet jeśli sprawa karna z 2008 roku została umorzona ze względu na znikomą szkodliwość społeczną, to w wymiarze standardów radcowskich/adwokackich i korporacyjnych, powierzanie tak wrażliwej analizy osobie o wątpliwej reputacji etycznej jest błędem sztuki.
• Narażenie obecnego Zarządu na zarzut niegospodarności (art. 296 k.k.):
Jeżeli obecny Zarząd Spółki posłuży się tą opinią jako tzw. „dupochronem” (dokumentem mającym zdjąć z nich odpowiedzialność za zaniechanie pozwania byłego prezesa), narazi się na odpowiedzialność karną i cywilną. Każdy audytor lub biegły rewident natychmiast wychwyci, że Zarząd zrezygnował z walki o roszczenie na podstawie wadliwej warsztatowo opinii, napisanej przez partyjnego kolegę sprawcy szkody, którego awanse zawodowe są obecnie przedmiotem ogólnopolskich skandali medialnych.
Analizowana opinia jest dokumentem o charakterze wyłącznie życzeniowym, pozbawionym waloru obiektywnej ekspertyzy. Rażące błędy w interpretacji prawa handlowego oraz mylenie podstawowych pojęć prawnych wskazują na jej instrumentalne wykorzystanie. Dokument sprawia wrażenie stworzonego „pod tezę”, by chronić interesy polityczne kosztem majątku Spółki.
Postępowanie Zarządu, który w sposób nietransparentny powierza przygotowanie kosztownego opracowania osobie powiązanej partyjnie, jest podręcznikowym przykładem naruszenia zasad compliance. Organ nadzoru powinien niezwłocznie odrzucić tę opinię i wyciągnąć konsekwencje wobec osób odpowiedzialnych za tę próbę tuszowania faktów, chyba że KGS SA utożsamia się z zawartą w opinii, kompromitującą argumentacją.
Co do obecnej roli w Spółce Pana W. oraz formy jego wynagrodzenia, opieram się na słowach samego Dyrektora Figata, w tym tych z wywiadu udzielonego „Gazecie Wyborczej”, nie wnikając przy tym, czy figuruje on na liście płac pod własnym nazwiskiem, czy za pośrednictwem „podmiotu zaprzyjaźnionego”.
Wymowne milczenie KGS
By nie zarzucano nam tendencyjności, chcąc obiektywnie przedstawić stanowiska w tej sprawie, 20 maja wystąpiliśmy do zarządu KGS z zapytaniem dziennikarskim: Jakie jest stanowisko KGS ws. Wezwania Marka Czarneckiego z 7 maja br. do podjęcia działań odszkodowawczych wobec byłego Prezesa Zarządu Stadniny Koni Walewice Sp. z o.o.
Minął dzień, dwa, trzy, tydzień… i odpowiedzi się nie doczekaliśmy, ani od prezesa Leszka Świętochowskiego ani od wiceprezes Agnieszki Galewskiej (którą uważa się za faktycznego prezesa) ani od Rzecznika Prasowego, ani też od Departamentu Nadzoru Właścicielskiego.
Wymowne milczenie.
