Zarząd KGS S.A. w Toruniu zapowiedział obniżenie ceny za buraki nadwyżkowe nawet o 50%. Spotkało się to ze sprzeciwem Rady Związków Plantatorów Buraka Cukrowego. Tak drastyczna obniżka stawia pytanie o opłacalność produkcji buraków cukrowych.
13 lutego 2026 roku Zarząd Krajowej Grupy Spożywczej przedstawił Radzie Związków Plantatorów Buraka Cukrowego propozycję zmiany warunków kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2026/2027. Zmiana dotyczyła ceny za buraki nadwyżkowe. Zgodnie z nową propozycją: za pierwsze 5% nadwyżki plantator miałby otrzymać 80 zł netto za tonę, natomiast pozostałe buraki nadwyżkowe wyceniono na 40 zł netto za tonę.
Ponieważ wszystkie warunki kontraktacji zostały ostatecznie uzgodnione 20 października 2025 roku, Rada nie zgodziła się na zmianę ceny buraków nadwyżkowych w kampanii 2026 i jednogłośnie odrzuciła propozycję Zarządu KGS S.A.
– podkreślono w komunikacie Rady ZPBC.
Zarząd KGS S.A. poinformował, że zmiany zostaną wprowadzone nawet bez zgody strony plantatorskiej, co według Rady ZPBC jest sytuacją bez precedensu.
Sprzeciw plantatorów wobec warunków kontraktacji
Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego ostro krytykuje działania Krajowej Grupy Spożywczej, która, zdaniem plantatorów, odchodzi od dotychczasowej praktyki uzgadniania warunków kontraktacji ze stroną społeczną. Spór oczywiście dotyczy obniżenia ceny buraków ponadkontraktowych, mimo że porozumienie zostało już wynegocjowane w październiku 2025 roku.
To jest sytuacja bardzo brzydka z naszego punktu widzenia i niedopuszczalna. Zawsze był dialog, zawsze była rozmowa. Teraz KGS jednostronnie wychodzi z aneksem i chce obniżać cenę buraków pozakontraktowych
– podkreśla Krzysztof Nykiel, wieloletni prezes Zarządu Głównego Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego (KZPBC) w Warszawie.
Zdaniem KZPBC, sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że część plantatorów już podpisała umowy kontraktacyjne, inni czekają na dokumenty z cukrowni, a kolejni nie otrzymali ich wcale. Tymczasem, jak przypomina związek, zgodnie z porozumieniem branżowym umowa jest skutecznie zawarta już w momencie zaakceptowania oferty przez plantatora. Teraz strona KGS wyrywa tylko jeden punkt porozumienia i chce zmienić go na niekorzyść plantatorów. To absolutnie niedopuszczalne – zaznacza Nykiel.
KZPBC skierował już pisma do ministra aktywów państwowych oraz ministra rolnictwa i oczekuje pilnego spotkania oraz interwencji w sprawie.
Cena buraków na 2026/2027, a 2025/2026
Przypomnijmy, że w dniu 06 września 2024 roku Rada Związków Plantatorów Buraka Cukrowego przy Krajowej Grupie Spożywczej S.A. w Toruniu, uzgodniła z Zarządem Krajowej Grupy Spożywczej S.A. warunki kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2025 roku. Ustalono, że cena za kontraktowane buraki cukrowe wyniesie nie mniej niż 33,5 €.
W sezonie 2026/27 cena buraka cukrowego (tzw. kontraktowy) o zawartości cukru na poziomie 16% ma wynieść już tylko 32 euro. Z kolei cena za burak tzw. nadwyżkowy (czyli ponad zakontraktowanych) wynieść miał tylko 80 złotych/tona
Powierzchnia upraw buraka cukrowego spada
2020 – 2022: spadek powierzchni z 248,9 tys. ha w 2020 r. do 221 tys. ha w 2022 r. – oznacza to utratę około 11% areału w ciągu dwóch lat, co mogło być wynikiem niekorzystnych warunków pogodowych, presji kosztowej lub zmiany opłacalności uprawy buraka.
2023 – 2024: dynamiczny wzrost do 280,2 tys. ha w 2024 r., czyli najwyższego poziomu w tym sześcioleciu. To sugeruje poprawę warunków ekonomicznych dla plantatorów lub atrakcyjniejsze ceny buraka.
2025: spadek do 259,1 tys. ha – oznacza to korektę o około 21 tys. ha w stosunku do rekordu z 2024 r., co może być wynikiem prognozowanych niższych cen kontraktowych na kampanię 2026/2027 lub niepewności rynkowej po zmianach w KGS S.A.
Kto ma rację w tym sporze?
Można zrozumieć irytację plantatorów, wszak przy takich cenach buraka, opłacalność produkcji buraka stoi pod dużym, ale to dużym znakiem zapytania.
Ale też trudno się dziwić KGS, iż próbuje zmniejszyć koszty surowca w warunkach, gdy ceny cukru szorują po dnie. 12 lutego na giełdzie londyńskiej cena cukru spadła do niespotykanego poziomu 376 usd/tona. Wprawdzie cena cukru od tego momentu wzrosła i obecnie kształtuje się na poziomie 400 usd/tona czyli ok. 1,4 zł/kg, ale to wciąż cena zbyt niska dla spółki, a nic nie wskazuje, by miało w sposób istotny się zmienić w najbliższym czasie.
KGS na każdym kilogramie cukru traci pieniądze nawet do 1 zł/kg. Obniżka cena buraka nadwyżkowego co prawda może nie wystarczyć do zrównoważenia sytuacji finansowej (przy takim poziomie cen cukru), ale pozwoli zmniejszyć wymiar potencjalnej straty, oczywiście pod warunkiem, że KGS nie będzie marnować zaoszczędzone pieniądze na spełnianie ideologicznych lub politycznych oczekiwań polityków (co niestety jest bardzo prawdopodobne).
